Hisseli tapu, bir taşınmazın tamamının birden fazla kişiye belirli paylarla ait olduğu mülkiyet biçimidir. Hisse sahibi parselin belirli bir bölümüne değil, tamamının bir oranına maliktir. Hisseli arsa satın alınması hukuken mümkündür; ancak yapılaşma, önalım ve ortaklığın giderilmesi gibi konularda ek risk taşıdığından tapu ve imar durumu dikkatle incelenmelidir.
Hisseli mülkiyetin hukuki niteliği
Türk Medeni Kanunu'nun 688. maddesine göre paylı mülkiyette birden çok kişi, maddi olarak bölünmemiş bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir. Başka türlü belirlenmedikçe paylar eşit sayılır. Her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir; pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir.
Tapuda payın ifadesi, örneğin 1/4 ya da 120/1000 şeklinde kesirle yazılır. Sahada hangi bölümün kime ait olduğu tapudan anlaşılmaz. Paydaşlar fiilen bir kısmı kullanıyor olsa bile bu durum, aralarında ayrıca yapılmış ve geçerli bir anlaşma yoksa tapu kaydına yansımaz.
Paydaşların hakları nasıl belirlenir
Paydaşların yönetim yetkileri Medeni Kanun'da kademelendirilmiştir:
- Olağan yönetim işlerini her paydaş yapabilir (md. 690).
- Önemli yönetim işleri için pay ve paydaş çoğunluğu aranır (md. 691).
- Paylı malın tamamı üzerinde tasarruf ve olağan kullanımı aşan yapı işleri için, aksi kararlaştırılmadıkça bütün paydaşların kabulü gerekir (md. 692).
Paydaşlar oybirliğiyle yararlanma ve yönetime ilişkin farklı düzenleme yapabilir. Taşınmazlarla ilgili bu tür anlaşmalar, imzaların noterce onaylanması koşuluyla tapu kütüğüne şerh verilebilir (md. 689).
Hisseli arsa alırken riskler
| Risk | Açıklama |
|---|---|
| Yapılaşma | Olağan kullanımı aşan yapı için tüm paydaşların kabulü gerekir; bir paydaşın itirazı yapı sürecini durdurabilir |
| Önalım | Pay satılırsa diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (md. 732) |
| Ortaklığın giderilmesi | Her paydaş paylaşmayı isteyebilir (md. 698); mahkeme aynen bölme ya da satış yoluna gidebilir (md. 699) |
| Konum belirsizliği | Payın sahadaki yeri tapuda gösterilmez |
| Tarım arazisi | Asgari büyüklüğün altında hisselendirme ve pay-paydaş artırımı yasaktır (5403 md. 8) |
| Paydaş borçları | Payın haczedilmesi ya da ipotek bulunması işlemi etkiler |
Önalım hakkı kapsamında satışın diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekir. Hak, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl geçmekle düşer (md. 733; en üst süre 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla iki yıldan bir yıla indirilmiştir). Alıcının satın alma sürecinde diğer paydaşların feragat belgesi alması ya da önalım süresinin geçmesini beklemesi bu nedenle önem taşır.
Satın alma öncesi kontroller
- Güncel tapu kaydında pay oranı, paydaş sayısı ve takyidatlar incelenir.
- İmar durumu sorgulanır; parselin yapılaşmaya açık olup olmadığı belirlenir.
- Paydaşlarla yazılı kullanım anlaşması var mı, tapuya şerh verilmiş mi araştırılır.
- Satıcı dışındaki paydaşlarla iletişim kurulur, önalım bakımından durum netleştirilir.
- Parsel tarım arazisiyse Bakanlık izin şartları ve hisselendirme sınırlamaları kontrol edilir.
- Taksim ya da ifraz mümkün değilse ortaklığın giderilmesi riskinin farkında olunur.
Paydaşlar arasında parselin belirli bölümlerinin fiilen ayrı kullanıldığı durumlarda, bu kullanımın yazılı ve noter onaylı bir anlaşmaya dayanıp dayanmadığı ve anlaşmanın tapuya şerh edilip edilmediği önem taşır. Şerhsiz anlaşmaların yeni alıcıya karşı etkisi konusunda hukuki görüş alınmalıdır.
İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan düzenlemelerde asgari parsel büyüklüğünü karşılamak koşuluyla imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler, hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde veya fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir. Bu durum ancak kanunda tanımlanan imar uygulaması sonucunda söz konusudur.
Eskişehir'de yapılacak işlemler
Güncel tapu kaydı, taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünden ya da e-Devlet üzerinden alınabilir. İmar durumu ve olası parselasyon çalışmaları için parselin bulunduğu belediyenin imar birimi, Tepebaşı ve Odunpazarı için belediyelerin internet sitelerindeki imar durumu hizmetleri kullanılabilir. Hisseli tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme ve pay temliki işlemleri Bakanlık izni gerektirdiğinden ilgili il müdürlüğüne danışılması uygundur.
Sık sorulan sorular
Hisseli arsaya tek başına ev yapılabilir mi?
İmar planı koşulları sağlansa bile olağan kullanımı aşan yapı işleri Medeni Kanun'a göre bütün paydaşların kabulüne bağlıdır. Bu nedenle paydaşların yazılı muvafakati gerekir.
Hisseli tapu bölünebilir mi?
İmar planı içinde parselasyon planı ve ifraz koşulları sağlanırsa bölünebilir. Tarım arazilerinde Bakanlık izni ve asgari büyüklük sınırlamaları uygulanır.
Önalım hakkı ne kadar süre kullanılabilir?
Medeni Kanun'a göre satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde kullanılabilir.
Paydaşlardan biri satışı kabul etmezse ne olur?
Satış yalnızca kendi payı için yapılabilir. Taşınmazın tamamı için tasarruf işlemi bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
- 3194 sayılı İmar Kanunu
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
- e-Devlet Kapısı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

