Arsa ve tarla

Arsa alırken kontrol edilecek belgeler listesi

Arsa alımında tapu kaydı, imar durumu, şerh ve irtifak hakları ile altyapı durumu incelenir. Kontrol edilecek belgeler ve satış sözleşmesi şekli açıklanır.

4 dk okuma · Güncelleme: 18.11.2026

Mavi Dünya Konakları
Fotoğraf: Mavi Dünya Konakları, Güler Çelik İnşaat. Görsel temsilîdir; yazıyla doğrudan ilişkili değildir.

Arsa satın almadan önce güncel tapu kaydı, imar durumu, tapudaki şerh ve irtifak hakları, parselin sahadaki sınırları ve altyapı durumu incelenmelidir. Bu belgeler birlikte değerlendirilmeden verilen bir satın alma kararı, yapılaşma haklarının beklenenden farklı çıkmasına yol açabilir.

Tapu kaydı

Güncel tapu kaydında parselin ili, ilçesi, mahallesi, ada ve parsel numarası, yüzölçümü, niteliği ve maliklerin pay oranları görülür. Kaydın üç bölümü ayrı ayrı okunmalıdır:

  • Mülkiyet bölümü: malik ve pay bilgisi
  • Beyanlar bölümü: imar uygulaması, kamu kısıtlamaları ve yönetim planı gibi bilgiler
  • Şerhler ve ipotek: haciz, ipotek, satış vaadi, önalım ve benzeri kayıtlar

Mal sahibinin kendi taşınmazı e-Devlet üzerinden görülebilir; satın alacak kişi için güncel kayıt, satıcı aracılığıyla ya da tapu müdürlüğünden temin edilir. Parselin konumu TKGM Parsel Sorgulama ile kontrol edilebilir.

İmar durumu ve plan

İmar durumu, parselin hangi amaçla kullanılabileceğini ve yapılaşma koşullarını gösterir. Tapudaki nitelik yapılaşma hakkı vermez; yapılaşma hakkı imar planı kararlarından doğar. Arsanın bir bölümü yol, park ya da sosyal donatı alanına ayrılmış olabilir. Ayrıca parselin henüz parselasyon planına girip girmediği, İmar Kanunu 18. madde uygulamasıyla düzenleme ortaklık payı kesintisine tabi olup olmadığı belediyeden öğrenilmelidir. Ayrıntılar için imar durumu sorgulama ve 18. madde rehber yazılarına bakılabilir.

Kontrol listesi

Belge veya bilgiNereden alınırNeden önemli
Güncel tapu kaydıTapu müdürlüğü, e-DevletMalik, pay, şerh ve ipotek durumu
İmar durumuBelediye imar birimiYapılaşma koşulları ve kullanım kararı
Parsel konumu ve sınırlarTKGM Parsel Sorgulama, harita mühendisiSahadaki sınırların tapuyla uyumu
Emlak vergisi durumuBelediyeBirikmiş borç ve emlak vergisi değeri
Tarım arazisi bilgisiTarım ve Orman İl MüdürlüğüArazi sınıfı ve izin koşulları
Altyapı durumuBelediye, ilgili kurumlarYol, su, elektrik ve kanalizasyon erişimi
Zemin ve risk bilgisiBelediye, ilgili idareRiskli alan ya da zemin sorunu olup olmadığı

Şerh, beyan ve irtifak hakları

Tapu kaydında yer alan şerh ve beyanlar, arsanın kullanımını ve devrini etkileyebilir. İrtifak hakkı, parsel üzerinde bir başkasının yararına kurulmuş sınırlı ayni haktır; geçit hakkı ya da enerji nakil hattı geçişi gibi hâller örnektir. İmar mevzuatına aykırılık bilgisi de tapu kayıtlarının beyanlar hanesine işlenebilir. Hisseli arsalarda yapılaşma ve ortaklığın giderilmesi riskleri ayrıca değerlendirilmelidir; bu konuda hisseli tapu rehber yazısı bilgi verir.

Parsel tarım arazisiyse 5403 sayılı Kanun kapsamında asgari büyüklük, ifraz ve hisselendirme sınırlamaları, tarım dışı kullanım izni gibi konular da incelenir. Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü bulunan taşınmazlarda bu niteliğin tapuya şerh edilmesi öngörülmüştür.

Altyapı ve fiili durum

Arsanın yola cephesi, kamuya açık yola erişimi, su, elektrik ve kanalizasyon bağlantı imkânı belediye ve ilgili kurumlardan sorulmalıdır. Saha ziyareti sırasında sınırların tapu kaydıyla uyumu kontrol edilir; gerekirse harita mühendisinden aplikasyon (sınırların arazide işaretlenmesi) hizmeti alınır. Komşu parsellerle sınır uyuşmazlığı bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

Parselin çevresinde devam eden imar planı değişikliği, kamulaştırma ya da yol genişletme çalışması olup olmadığı belediyelerin plan ilanlarından ve kamu kurumlarının duyurularından izlenebilir. Bu bilgi, yapılaşma hakkını ve parselin gelecekteki kullanımını doğrudan etkileyebilir.

Satış sözleşmesi ve şekil

Türk Borçlar Kanunu'nun 237. maddesine göre taşınmaz satışının geçerli olabilmesi için sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesi şarttır. Taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri de resmî şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz. Uygulamada satış tapu müdürlüğünde yapılır; satış vaadi ise noterde düzenlenir. Bu nedenle sadece adi yazılı sözleşme ya da elden ödeme yeterli güvence sağlamaz.

Eskişehir'de pratik adımlar

Eskişehir'de imar durumu için parselin bulunduğu belediyenin imar birimine ya da e-imar sayfasına başvurulabilir. Tepebaşı Belediyesi internet sitesinde E-İmar, Odunpazarı Belediyesi sitesinde İmar Durumu Sorgulama hizmeti yer almaktadır. Tapu işlemleri taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır.

Sık sorulan sorular

Tapu kaydı mı yoksa imar durumu mu daha önemlidir?

İkisi de gereklidir. Tapu mülkiyeti, imar durumu ise yapılaşma hakkını gösterir.

Arsa ile tarla aynı şey midir?

Hayır. Arsa genellikle imar planı içinde yapılaşmaya ayrılmış parseli ifade eder. Tapuda tarla yazan parselde tarım mevzuatı geçerlidir.

Satıcıdan hangi belgeler istenir?

Tapu senedi ya da güncel kayıt, kimlik, emlak vergisi ilişkisi ve varsa imar durumu belgesi istenebilir. Satıcı temsilciyse vekâletname de kontrol edilir.

Ekspertiz zorunlu mu?

Genel kural olarak zorunlu değildir; kredi kullanılacaksa banka değerleme raporu isteyebilir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.