Projeden ev

Topraktan ev alırken dikkat edilmesi gerekenler

Topraktan ev alırken ruhsat, müteahhit referansı, teslim tarihi, teminat ve cezai şart gibi başlıkların nasıl kontrol edileceği adım adım açıklanır.

3 dk okuma · Güncelleme: 18.11.2026

EA Vera
Fotoğraf: EA Vera, EA Yapı Mühendislik. Görsel temsilîdir; yazıyla doğrudan ilişkili değildir.

Topraktan ev almak, yapı başlamadan veya henüz inşaat aşamasındayken satın alma anlamına gelir. Karar öncesinde ruhsatın, satıcının geçmiş projelerinin, teslim tarihinin, teminatın ve cezai şart hükümlerinin kontrol edilmesi gerekir.

Önce ruhsat kontrolü

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz. Bu nedenle ilk adım, yapı ruhsatının varlığını ve ruhsattaki bilgilerle satışa sunulan projenin uyumunu doğrulamaktır. Ruhsat bilgileri yapının bulunduğu belediyenin imar birimine sorulabilir. Eskişehir'de bu birimler yapının bulunduğu ilçe belediyesinde (örneğin Odunpazarı veya Tepebaşı) yer alır.

Arsanın tapu kaydı da incelenmelidir. Tapuda şerh, ipotek veya haciz bulunup bulunmadığı, tapu müdürlüğünden alınacak güncel kayıtla görülebilir.

Müteahhit ve satıcı referansı

Satıcının daha önce tamamladığı projeler, bu projelerin teslim tarihlerine uyum durumu ve mevcut sakinlerin deneyimleri değerlendirilebilir. Müteahhit sorgulama yöntemleri ayrı bir rehber yazısında anlatılmıştır. Ticaret sicil kayıtları ve kamuya açık dava kayıtları gibi kaynaklar da bilgi verebilir.

Teslim tarihi

Kanun'un 44. maddesi teslimin sözleşmede taahhüt edilen süre içinde yapılmasını zorunlu kılar ve süreyi sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayla sınırlar. Sözleşmede teslim tarihinin açık yazılması, teslimden neyin anlaşıldığının (iskân alınması, tapunun devri, anahtar teslimi) tanımlanması ve ara teslim tarihlerinin belirtilmesi uygun olur.

Teminat

Bakanlıkça belirlenen büyüklüğün üzerindeki projelerde satıcı, satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırmakla veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve şartları sağlamakla yükümlüdür (m. 42). Teminat türü ve belgesi satıştan önce istenmelidir. Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik'te bu eşik, konut adedi otuz ve üzeri olan projeler olarak belirlenmiştir; güncel metin mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.

Cezai şart ve gecikme

Teslim gecikmesine ilişkin cezai şart, gecikme tazminatı veya günlük bedel gibi hükümlerin sözleşmede açıkça yer alması, tutarın ve hesaplama yönteminin anlaşılır olması önemlidir. Bu hükümlerin kapsamı sözleşmeye göre değiştiği için sözleşme taslağının imzadan önce bir avukata gösterilmesi faydalıdır.

Ödeme planı ve belgeler

Ödemelerin hangi hesaba ve hangi aşamalarda yapılacağı, yapılan ödemelerin belgelendirilmesi ve ödeme planının inşaat ilerlemesiyle ilişkisi sözleşmede yer almalıdır. Kanun'un 41. maddesi uyarınca geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme isteyemez.

Proje değişikliği

Sözleşme sonrasında projede değişiklik yapılması gündeme gelebilir. Böyle bir durumda tüketiciye değişikliğin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla bildirilmesi, alanların ve özelliklerin neyle değiştiğinin açıkça belirtilmesi önemlidir. Ön ödemeli konut satışında yapılan değişikliklerin tüketiciye etkisi 6502 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre değerlendirilir; ayrıntı için güncel mevzuata bakılmalıdır.

Kontrol listesi

  1. Yapı ruhsatının ve onaylı projenin incelenmesi
  2. Tapu kaydının güncel hâlinin alınması
  3. Teminat belgesinin istenmesi
  4. Teslim tarihi ve cezai şart hükümlerinin okunması
  5. Sözleşmenin noterde düzenlenmesi veya tapuya tescil edilmesi
  6. Cayma ve dönme haklarının hatırlanması: on dört gün cayma, yirmi dört aya kadar dönme

Cayma ve dönme hakları

Kanun'un 43. maddesi on dört gün içinde gerekçesiz cayma hakkı tanır. 45. madde ise sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar sözleşmeden dönme hakkı verir; bu hâlde satıcı, Kanun'da gösterilen oranlara kadar tazminat isteyebilir. Satıcı yükümlülüklerini hiç veya gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden herhangi bir bedel talep edemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya yatırım tavsiyesi değildir.

Karar vermeden önce, satıcıdan gelen tüm sözlü vaatlerin sözleşmeye yazılı olarak eklenmesi istenmelidir. Broşür, reklam veya sunumda yer alan özellikler sözleşme eki hâline getirildiğinde, ileride teslim edilen konutla karşılaştırma yapmak daha kolay olur.

Sık sorulan sorular

Ruhsat yoksa sözleşme imzalanabilir mi?

Ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapı ruhsatı alınmadan yapılamaz; ruhsatsız projelerde bu nedenle dikkatli olunmalıdır.

Kapora veya ön ödeme almak serbest mi?

Geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcı tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme isteyemez.

Teslim gecikirse hangi haklar doğar?

Haklar sözleşmeye ve Kanun'a göre belirlenir; satıcı yükümlülüklerini yerine getirmezse tüketiciden bedel talep edemez ve sözleşmeden dönme hükümleri uygulanabilir. Ayrıntı için bir hukukçuya danışılmalıdır.

Satıcının geçmiş projelerini nereden öğrenebilirim?

Ticaret sicil kayıtları, belediyelerden iskân bilgileri ve kamuya açık kaynaklar incelenebilir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.