Projeden ev almak, yapı henüz tamamlanmadan, onaylı projeye dayanarak bir bağımsız bölümün satın alınmasıdır. Bu işlem hukuken çoğunlukla gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi veya ön ödemeli konut satış sözleşmesi ile yapılır; tapu devri ise yapı tamamlandıktan sonra gerçekleşir.
Projeden satışın hukuki çerçevesi
Henüz bitmemiş bir konutun satışında iki temel kavram öne çıkar. Satış vaadi sözleşmesi, taraflara ileride tapuda satış yapma yükümlülüğü getirir. Ön ödemeli konut satışı ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 40. ve devamı maddelerinde düzenlenen, bedelin önceden peşin veya taksitle ödendiği, konutun ise sonradan devredildiği sözleşme türüdür.
Aynı Kanun'a göre ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılabilmesi için yapı ruhsatının alınmış olması gerekir. Sözleşmeden en az bir gün önce de tüketiciye Bakanlıkça belirlenen hususları içeren bir ön bilgilendirme formu verilmelidir.
Aşamalar
Süreç genel olarak şu sırayı izler:
- Proje ve ruhsat bilgilerinin incelenmesi
- Ön bilgilendirme formunun alınması ve okunması
- Sözleşmenin noterde düzenlenmesi veya tapuya tescil edilmesi
- Ödeme planına göre bedelin ödenmesi
- Yapının tamamlanması ve yapı kullanma izin belgesinin (iskân) alınması
- Tapu devri ve teslim
Kanun'un 41. maddesi, ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesini, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılmasını zorunlu kılar. Geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme isteyemez.
Kat irtifakı ve tapu devri
Yapı tamamlanmadan önce arsa üzerinde kat irtifakı kurulabilir; bu durumda her bağımsız bölüm arsa payıyla bağlantılı olarak tapuda görünür. Yapı tamamlanıp iskân alındıktan sonra kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir ve bağımsız bölümün tapusu alıcı adına tescil edilir. Kat mülkiyeti ve arsa payı kavramları 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nda düzenlenmiştir.
Kanun'un 44. maddesine göre ön ödemeli konutun sözleşmede taahhüt edilen süre içinde teslimi zorunludur ve bu süre sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez. Kat irtifakının tüketici adına tescil edilmesiyle birlikte zilyetliğin devri hâlinde de devir ve teslim yapılmış sayılır.
Sözleşme öncesinde incelenecek belgeler
Sözleşmeye geçmeden önce aşağıdaki belgelerin istenmesi ve incelenmesi yaygın bir uygulamadır:
- Yapı ruhsatı ve onaylı mimari proje
- Tapu kaydı ve arsa payı bilgisi
- Teminat belgesi (örneğin bina tamamlama sigortası veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat)
- Ödeme planı ve teslim tarihi
- Satıcıya ait ticari bilgiler ve önceki projelere ilişkin kayıtlar
Büyük projelerde Kanun'un 42. maddesi, Bakanlıkça belirlenen büyüklüğün üzerindeki projeler için satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırılmasını veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve şartların sağlanmasını öngörür. Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik'te bu eşik, konut adedi otuz ve üzeri olan projeler olarak belirlenmiştir; güncel metin mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.
Cayma ve sözleşmeden dönme hakları
Tüketici, ön ödemeli konut satış sözleşmesinden on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir. Ayrıca sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı vardır; bu durumda satıcı, Kanun'da gösterilen kademeli oranlarla sınırlı bir tazminat isteyebilir. Ayrıntılar ayrı bir rehber yazısında ele alınmıştır.
Sürecin her aşamasında yazılı belge ve ödeme kaydı tutulması, ileride herhangi bir uyuşmazlıkta durumu ortaya koymayı kolaylaştırır.
Eskişehir'de pratik bilgi
Yapı ruhsatı ve proje bilgileri, yapının bulunduğu ilçedeki belediyenin imar birimi (örneğin Odunpazarı veya Tepebaşı) üzerinden sorulabilir. Tapu kayıtları ise taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğünden alınabilir. Yetkili birimi işlem öncesinde ilgili kurumun duyurularından teyit etmeniz önerilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya yatırım tavsiyesi değildir. Sözleşme imzalanmadan önce bir avukattan görüş alınması faydalı olabilir.
Projeden satın almada karar süresi acele edilmeden kullanılmalı, ön bilgilendirme formu ile sözleşme taslağı arasında tutarsızlık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Yazılı bilgilere ulaşmakta güçlük çekilen projelerde ek belge talep edilmesi uygun olur.
Sık sorulan sorular
Yapı ruhsatı olmadan projeden ev satılabilir mi?
6502 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz.
Satış vaadi sözleşmesi neden noterde yapılır?
6502 sayılı Kanun'un 41. maddesi, ön ödemeli konut satışı kapsamındaki satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılmasını zorunlu kılar; bu, tarafların haklarının güvence altına alınmasına hizmet eder.
Teslim süresi en fazla ne kadardır?
Sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez; sözleşmede daha kısa bir süre belirlenmiş olabilir.
Tapu ne zaman alıcı adına geçer?
Kat irtifakı kurulmuşsa tapu devri yapı tamamlanmadan da yapılabilir; aksi hâlde iskândan sonra kat mülkiyeti kurulup tescil edilir.
Kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 27.11.2014, sayı 29188)
- Resmî Gazete
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

