Ön ödemeli konut satış sözleşmesi, tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın bedelini önceden peşin veya taksitle ödediği, satıcının ise bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Düzenleme 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 40 ila 46. maddelerinde yer alır.
Sözleşmenin kurulması için aranan şartlar
Kanun'un 40. maddesi iki şartı açıkça belirtir. Birincisi, yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamamasıdır. İkincisi, sözleşmenin kurulmasından en az bir gün önce, Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formunun tüketiciye verilmesidir.
Şekil şartı 41. maddede düzenlenmiştir: ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesi, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Aksi hâlde satıcı, sözleşmenin geçersizliğini sonradan tüketicinin aleyhine ileri süremez. Ayrıca geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme veya borç doğuran belge isteyemez.
Teminat
Kanun'un 42. maddesine göre Bakanlıkça projedeki konut adedi ya da projenin toplam bedeli ölçütüne göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projelerde satıcı, satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırmak veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve şartları sağlamak zorundadır. Bina tamamlama sigortası kapsamında sağlanan tazminat ve benzeri güvenceler iflas veya tasfiye masasına dâhil edilemez ve haczolunamaz. Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik'in 12. maddesinde bu eşik, konut adedi otuz ve üzeri olan projeler olarak belirlenmiştir; eşiğin ve alternatif teminat türlerinin güncel hâli için Yönetmelik'in son metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.
Haklarınızın özeti
| Hak | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Cayma hakkı | 14 gün | 6502 sayılı Kanun m. 43 |
| Teslim süresi sınırı | Sözleşme tarihinden itibaren en çok 48 ay | m. 44 |
| Sözleşmeden dönme | Sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar | m. 45 |
Cayma hakkı
Tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat yükümlülüğü satıcıdadır. Taşınmaz kısmen veya tamamen bağlı krediyle alınıyorsa, bağlı kredi sözleşmesi cayma süresinin sonunda yürürlüğe girer.
Teslim süresi ve sözleşmeden dönme
Konutun sözleşmede taahhüt edilen süre içinde teslimi zorunludur; bu süre her hâlükârda sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez. Bu üst sınır, 2022 tarihli bir Kanun değişikliğiyle bugünkü hâline getirilmiştir.
Sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar tüketicinin gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı da vardır. Dönme hâlinde satıcı, satış veya satış vaadi nedeniyle oluşan vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masrafları ve Kanun'da belirtilen kademeli oranlara kadar tazminatı isteyebilir. Tazminat üst sınırı; ilk üç ay için sözleşme bedelinin yüzde ikisi, üç ila altı ay için yüzde dördü, altı ila on iki ay için yüzde altısı, on iki ila yirmi dört ay için yüzde sekizidir.
Satıcı yükümlülüklerini hiç veya gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden herhangi bir bedel talep edemez. Tüketicinin ölümü veya sürekli kazanç kaybı gibi nedenlerle ödemeleri yapamayacak duruma düşmesi ise Kanun'da ayrıca düzenlenmiştir; bu hükmün ayrıntısı için Kanun'un 45. maddesine bakılmalıdır.
İade süreleri
Sözleşmeden dönülmesi hâlinde tüketiciye iade edilmesi gereken tutar ve tüketiciyi borç altına sokan belgeler, dönme bildiriminin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç yüz seksen gün içinde geri verilir (m. 45). Satıcı iadeyi yaptığı tarihten itibaren tüketici, edinimlerini on gün içinde iade eder (m. 43 ve 45). Ödeme ve iade usulleri sözleşmede ve Kanun'da belirtilen esaslara göre yürütülür.
Uygulama yönetmeliği
6502 sayılı Kanun'un 46. maddesi sözleşme öncesi bilgilendirme, sözleşmenin zorunlu içeriği ve diğer usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini söyler. Bu çerçevede Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik 27 Kasım 2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış; 11 Mart 2017 (sayı 30004) ve 4 Ağustos 2022 (sayı 31913) tarihli değişikliklerle güncellenmiştir. Yönetmeliğin güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.
Eskişehir'de başvuru yolları
Uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine ve tüketici mahkemelerine başvuru yolları açıktır. Parasal sınırlar sık değiştiği için hangi başvuru merciinin yetkili olduğu, güncel tutarlar dikkate alınarak Eskişehir Ticaret İl Müdürlüğü'nün duyurularından veya bir avukattan öğrenilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir.
Haklarınızı kullanırken bildirimlerin yazılı yapılması ve ispatlanabilir bir yolla (örneğin noter aracılığıyla) gönderilmesi tercih edilebilir. Süreler kısa olduğundan, bildirimin zamanında satıcıya ulaşması için erken hareket edilmesi uygun olur.
Sık sorulan sorular
Sözleşmeyi imzaladım, vazgeçebilir miyim?
On dört gün içinde cayma hakkınız vardır; ayrıca yirmi dört aya kadar sözleşmeden dönme hakkı bulunur, ancak ikinci durumda tazminat söz konusu olabilir.
Teslim süresi sözleşmede 60 ay yazılabilir mi?
Kanun'a göre süre sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez.
Noter şartı yerine getirilmezse ne olur?
Satıcı, sözleşmenin geçersizliğini sonradan tüketicinin aleyhine ileri süremez ve geçerli sözleşme yoksa ödeme isteyemez.
Bina tamamlama sigortası her projede zorunlu mudur?
Hayır; Bakanlıkça belirlenen büyüklüğün üzerindeki projeler için aranır. Yönetmelik'te bu büyüklük konut adedi otuz ve üzeri olarak belirlenmiştir.
Kaynaklar
- 6502 sayılı Kanun, m. 40-46 (mevzuat.gov.tr)
- Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 27.11.2014, sayı 29188)
- Resmî Gazete
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

