Kat irtifakı, henüz yapılmamış ya da tamamlanmamış bir yapıdaki bağımsız bölümler için kurulan tapu türüdür. Kat mülkiyeti ise yapı tamamlandıktan, yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra kurulur ve her bağımsız bölüm ayrı bir taşınmaz niteliği kazanır. İnşaat aşamasındaki projelerde tapu genellikle kat irtifakı olarak başlar; yapı bitince kat mülkiyetine çevrilir.
Kat irtifakı nedir
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 14. maddesine göre henüz yapı yapılmamış veya yapısı tamamlanmamış bir arsa üzerinde kat irtifakının kurulması ve tapu siciline tescil edilmesi için arsanın malikinin ya da bütün paydaşlarının istemiyle birlikte, yetkili kurumlarca onaylanmış proje ve yönetim planını tapu idaresine vermeleri gerekir. Kat irtifakında her bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payı arsanın kayıtlı olduğu kütüğün beyanlar hanesinde belirtilir.
Kat irtifakı, arsa payı ile birlikte yapılacak bağımsız bölümü edinme hakkını ifade eder. Kat irtifakı sahipleri, ortak arsa üzerinde yapılacak yapının sözleşmede yazılı süre içinde başlaması ve tamamlanması için birbirlerinden bu borçların yerine getirilmesini isteme ve dava etme hakkına sahiptir (md. 17).
Kat mülkiyeti nedir
Kat mülkiyetinin kurulması için kanunun 12. maddesine göre malik ya da bütün paydaşlar, bağımsız bölümlerin ölçülerini ve arsa paylarını gösteren onaylı mimari proje ile yapı kullanma izin belgesini ve bir yönetim planını tapu idaresine sunar. Tapu müdürlüğü sözleşmeyi düzenler ve tescil yapar. Kat mülkiyeti kütüğüne tescil edilen her bağımsız bölüm ayrı bir gayrimenkul niteliğini kazanır (md. 13).
Kat mülkiyetinde bağımsız bölüm malikleri, kendi bölümleri üzerinde ve arsa payı oranında ortak yerler üzerinde hak sahibidir. Kanunun 17. maddesine göre kat irtifakı kurulmuş gayrimenkullerde yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi fiilen kullanılmaya başlanmışsa, kat mülkiyetine geçilmemiş olsa dahi anagayrimenkulün yönetiminde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır.
Karşılaştırma
| Özellik | Kat irtifakı | Kat mülkiyeti |
|---|---|---|
| Ne zaman kurulur | Yapı yapılmamış ya da tamamlanmamışken | Yapı tamamlanıp yapı kullanma izni alındıktan sonra |
| Tapudaki durum | Arsa payı ve ileride yapılacak bağımsız bölüm hakkı | Bağımsız bölümün ayrı kütük sayfası ve tapusu |
| Temel belgeler | Proje, yönetim planı | Proje, yapı kullanma izin belgesi, yönetim planı |
| Hak niteliği | Arsa payı üzerinde mülkiyet, bina yapılması bekleniyor | Bağımsız bölüm üzerinde mülkiyet |
| Tapu harcı | Devirde bedelin tamamı üzerinden | Devirde beyan edilen bedel üzerinden, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere |
Kat irtifaklı gayrimenkullerin devir ve iktisaplarında harcın devir ve iktisap bedelinin tamamı üzerinden hesaplanacağı Harçlar Kanunu'nun 63. maddesinde yer alır.
Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş
Geçiş şu adımlarla yürür:
- Yapı ruhsata ve projeye uygun olarak tamamlanır.
- Belediyeden yapı kullanma izin belgesi (iskan) alınır.
- Malik ya da paydaşlar tapu müdürlüğüne başvurur; proje, iskan ve yönetim planı sunulur.
- Tapu müdürlüğü kat irtifakını kat mülkiyetine çevirir; her bağımsız bölüm kendi sayfasına tescil edilir.
- Alıcılar yeni tapu belgelerini alır.
Geçişin zamanı, inşaatın tamamlanması ve iskanın alınmasına bağlıdır. Yüklenicinin bu işlemleri yapmaması ya da geciktirmesi durumunda sözleşmedeki hükümler ve hukuki yollar devreye girer.
Alıcı için sonuçlar
İnşaat aşamasında alınan dairelerde kat irtifakı tapusu söz konusudur. Alıcı bu aşamada hem arsa payına hem ileride tamamlanacak bağımsız bölüme ilişkin bir hak edinir; yapının zamanında ve projeye uygun bitmesi risk unsurudur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz. Konut kredisi kullanımı, sigorta ve abonelik işlemleri de tapu türüne ve iskan durumuna göre farklılık gösterebilir.
Satın alma öncesinde şunlar kontrol edilmelidir: tapu türü, projedeki bağımsız bölüm numarası ve arsa payı, yapı ruhsatı, yüklenicinin geçmişi, sözleşmedeki teslim tarihi ve cezai şart. Tapu ve imar durumuna ilişkin güncel bilgi için TKGM ve ilgili belediye başvurulmalıdır.
Eskişehir'de kontrol
Eskişehir'de yapı ruhsatı ve iskan bilgileri binanın bulunduğu ilçe belediyesinden öğrenilebilir. Tepebaşı Belediyesi internet sitesinde ruhsat işlemleri için hizmet sayfası, Odunpazarı Belediyesi sitesinde inşaat ve yapı izni için e-imar hizmeti bulunmaktadır. Tapu türü ise taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünden alınacak güncel kayıtla doğrulanır.
Sık sorulan sorular
Kat irtifaklı daire satın alınabilir mi?
Evet, satış mümkündür. Ancak yapının henüz bitmemiş olması nedeniyle teslim ve tamamlanma riskleri sözleşme ve teminatlarla değerlendirilmelidir.
Kat irtifakı tapusu ile konut kredisi alınabilir mi?
Bu durum bankanın şartlarına bağlıdır. Bankalar inşaat aşamasındaki konutlar için ek koşul aranabilir; bankadan yazılı bilgi alınmalıdır.
Kat mülkiyetine geçiş kimin sorumluluğundadır?
Malik ya da bütün paydaşların başvurusu gerekir. Yüklenicili projelerde bu sorumluluk sözleşmeyle düzenlenir.
Tapu türü fiyatı etkiler mi?
Tapu türü, yapının tamamlanma aşamasını yansıttığından risk algısını ve fiyatı etkileyebilir. Bu bir yatırım tavsiyesi değil, genel bir değerlendirmedir.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, mevzuat.gov.tr
- 492 sayılı Harçlar Kanunu
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
- Tepebaşı Belediyesi
- Odunpazarı Belediyesi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

