İkinci el daire satın alırken yapı yaşı ve durumu, tapu kaydı, aidat ve ortak gider borçları, iskan belgesi, DASK poliçesi ve bina yönetimi birlikte kontrol edilmelidir. Bu kontroller, daireyle birlikte devralınabilecek borç ve kısıtlamaların fark edilmesini sağlar.
Yapı yaşı ve riskli yapı durumu
Binanın yapım yılı, ruhsat tarihi ve taşıyıcı sistemi hakkında bilgi alınmalıdır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, ekonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı riskli yapı olarak tanımlar. Riskli yapılar, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Bu nedenle güncel tapu kaydındaki beyanlar bölümü okunmalı ve bina için riskli yapı tespiti olup olmadığı sorulmalıdır.
Ayrıca binada ruhsat dışı değişiklik yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Zorunlu deprem sigortası kanunu, taşıyıcı sistemi olumsuz yönde etkileyecek tadilat nedeniyle hasar ortaya çıktığı tespit edilirse tazminat hakkının kaybedilebileceğini belirtir. Kolon, kiriş ya da perde kesilmesi gibi müdahaleler bu açıdan önem taşır.
Tapu ve belge kontrolü
| Kontrol | Nereden | Neden önemli |
|---|---|---|
| Güncel tapu kaydı | Tapu müdürlüğü, e-Devlet | Malik, pay, ipotek, haciz ve şerh bilgisi |
| Yapı kullanma izin belgesi | Belediye | Kullanım iznini ve abonelik uygunluğunu gösterir |
| DASK poliçesi | Satıcı, DASK | Tapu işleminde geçerli poliçe gerekir |
| Emlak vergisi durumu | Belediye | Vergi değeri ve borç durumu |
| Yönetim planı | Bina yönetimi, tapu | Kullanım kuralları, aidat ve ortak giderler |
| Kat mülkiyeti kaydı | Tapu | Bağımsız bölüm ve arsa payı doğrulanır |
Tapuda daireye ait bağımsız bölüm numarası, kat ve arsa payının fiili duruma uyup uymadığı kontrol edilmelidir. İpotek ya da haciz varsa kaldırılması satış öncesinde sağlanmalıdır. İskan ve ruhsat bilgisi için iskan rehber yazısına bakılabilir.
Aidat ve ortak giderler
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesine göre kat malikleri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça ortak giderlere ve avanslara arsa payı oranında katılmakla yükümlüdür. Gider veya avans payını ödemeyen kat maliki hakkında dava açılabilir, icra takibi yapılabilir; ödemede geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı ödemekle yükümlüdür. Kanunun 22. maddesine göre mahkemece tespit edilen borcu ödemeyen kat malikinin bağımsız bölümü üzerine, diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek hakkı tescil edilebilir.
Bu nedenle satın alma öncesinde bina yöneticisinden güncel borç durumunu gösteren yazılı bilgi istenmelidir. Daire devri hâlinde borcun kime ait olacağı konusunda ayrıca hukuki görüş alınması uygundur.
Bina yönetimi ve ortak alanlar
Yönetim planı, yönetim tarzını, kullanma maksat ve şeklini düzenler (md. 28). Binanın yöneticisi, bakım ve onarım durumu, asansör, kazan, çatı ve cephe gibi ortak alan giderleri, planlanan büyük masraflar ve devam eden davalar sorulmalıdır. Kat malikleri kurulu kararları ve son toplantı tutanakları incelenebilir.
Daire içi kontrol
- Tapudaki ve belediyedeki metrekare ile fiili alan karşılaştırılır.
- Balkon kapatma, duvar yıkma, ek kat gibi değişiklikler araştırılır.
- Elektrik, su ve doğal gaz aboneliğinin durumu ve borçları sorulur.
- Tesisat, nem ve ses yalıtımı, pencere ve ısıtma sistemi görsel olarak kontrol edilir.
- Kullanım durumu (kiracı var mı) ve tahliye koşulu öğrenilir.
- Gerekirse bağımsız bir uzman ya da mühendis tarafından yapı incelemesi yaptırılır.
Satış sözleşmesi ve tapu
Satış tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılır. Teslim tarihi, borçların kim tarafından ödeneceği ve eşya gibi hususlar ayrıca yazılı olarak belirlenebilir. Tapu devri sürecinin adımları için tapu devri rehber yazısına başvurulabilir.
Eskişehir'de kontrol
Eskişehir'de yapı ruhsatı, iskan ve imar bilgisi binanın bulunduğu ilçedeki belediyeden öğrenilebilir. Tepebaşı Belediyesi internet sitesinde ruhsat işlemleri ve e-belediye hizmetleri, Odunpazarı Belediyesi sitesinde e-imar ve e-belediye hizmetleri yer almaktadır. Tapu kaydı ve riskli yapı beyanı ise tapu müdürlüğünden ya da e-Devlet üzerinden doğrulanır.
Sık sorulan sorular
Riskli yapı tespiti nasıl öğrenilir?
Tapu kaydındaki beyanlar bölümüne bakılır. Ayrıca ilgili idarenin duyuruları ve e-Devlet bilgilendirmeleri takip edilebilir.
Aidat borcu alıcıya geçer mi?
Bu konuda kanun ve mahkeme uygulaması ayrıntılıdır. Borcun satıştan önce ödenmesi için sözleşmede hüküm konulması ve yöneticiden borç durumu belgesi alınması önerilir.
Ekspertiz yaptırmak gerekir mi?
Genel kural olarak zorunlu değildir; kredi kullanılacaksa banka ister. Değer tespiti için isteğe bağlı olarak yaptırılabilir.
İkinci el dairede DASK yeniden yapılır mı?
Poliçe malik adına düzenlenir ve yıllık yenilenir. Tapu devri sırasında geçerli poliçe gerekir.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, mevzuat.gov.tr
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu
- Doğal Afet Sigortaları Kurumu
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
- Tepebaşı Belediyesi
- Odunpazarı Belediyesi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

