Bağ evi ve tiny house

Köy yerleşik alanında ev yapmak

İmar Kanunu m.27 kapsamında köy yerleşik alanında konut için ruhsat aranmaz, proje onayı gerekir. Büyükşehirde köylerin mahalleye dönüşmesinin etkisi açıklanır.

4 dk okuma · Güncelleme: 18.11.2026

Batıkent Viva Premium
Fotoğraf: Batıkent Viva Premium, Esaslı Yapı. Görsel temsilîdir; yazıyla doğrudan ilişkili değildir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 27. maddesine göre belediye ve mücavir alanlar dışında köy yerleşik alanında, civarında ve mezralarda yapılacak konut için yapı ruhsatı aranmaz; buna karşılık etüt ve projelerin valilik onayını müteakip muhtarlığa bildirilmesi gerekir. Büyükşehir sınırlarında köylerin mahalleye dönüşmesi bu rejimi ortadan kaldırmaz, ancak uygulama yeri, onay makamı ve kırsal mahalle statüsü bakımından kontrol gerektirir.

Madde 27'nin kapsamı

Madde 27 (6495 sayılı Kanunla değişik, 7221 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle), belediye ve mücavir alanlar dışında köy yerleşik alanında, civarında ve mezralarda şu yapılar için yapı ruhsatı aranmamasını düzenler:

  • Konut,
  • Entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar,
  • Köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ile köy halkının kurduğu kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar.

Ruhsat zorunluluğunun kalkması denetimin kalktığı anlamına gelmez. Yapıların fen, sanat ve sağlık kurallarına ve yöresel doku ile mimari özelliklere uygun olması gerekir. İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (ğ) bendine göre, kamuya ait bir yaya veya taşıt yoluna cephe sağlanmadan yapı inşa edilemez ve parsel oluşturulamaz. Madde 27 ayrıca köy yerleşik alan sınırı içinde 5403 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmayacağını belirtir.

Proje onayı ve muhtarlık

Madde 27'ye göre etüt ve projeler valilik tarafından onaylanır ve ardından muhtarlığa bildirilir; 7221 sayılı Kanunla (2020) önceki "muhtarlıktan yazılı izin" uygulaması bu biçimde değiştirilmiştir. Etüt ve projelerin sorumluluğu müellifi mimar ve mühendislere aittir; yapılar valilikçe ulusal adres bilgi sistemine ve kadastro planlarına işlenir. Büyükşehir belediyesi sınırının il sınırı olması nedeniyle mahalleye dönüşen yerlerde ise İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (ğ) bendine göre 27. maddede belirtilen projeler ilçe belediyesince onaylanır ve muhtarlığa bildirilir. Onay makamı yerin niteliğine göre değiştiğinden başvuru öncesinde yazılı bilgi alınmalıdır.

Yerleşik alan tespiti

Madde 27'nin uygulanabilmesi için parselin köy yerleşik alanı ya da civarı içinde bulunması gerekir. Yerleşik alan tespit edilmemişse ruhsatsız yapı yapılamaz; bu durumda Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği ve ruhsat ile iskan hükümleri uygulanır. Onaylı bir köy yerleşme planı varsa, bu plan imar planı sayıldığından ruhsatsız yapılaşma mümkün değildir. Yargı kararları da önce yerleşik alan sınırının tespit edilmesi gerektiğini vurgular.

Büyükşehirde köylerin mahalleye dönüşmesi

6360 sayılı Kanun, 30 Mart 2014'te büyükşehir sınırlarını il sınırlarına genişletmiş ve büyükşehir belediyelerindeki köyleri mahalleye dönüştürmüştür. Eskişehir, 30 büyükşehir arasında yer almaktadır; dolayısıyla ilin köyleri de mahalle statüsündedir. İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (ğ) bendine göre, büyükşehir belediyesi sınırının il sınırı olması nedeniyle mahalleye dönüşen ve nüfusu 5.000'in altında kalan yerlerin kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmediğine büyükşehir belediye meclisi karar verir; meclis aksine karar almadıkça uygulama imar planı yapılıncaya kadar bu alanlardaki uygulamalar 27. madde hükümlerine göre yürütülür.

Kırsal mahalle

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na eklenen hükümle, ilçe belediye meclisinin teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisi kırsal niteliğini koruyan yerleri kırsal mahalle olarak belirleyebilir. Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Yönetmeliği 15 Nisan 2021 tarihli ve 31455 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır (sonraki değişikliklerle güncel metni Resmî Gazete'den kontrol edilmelidir); belirleme kriterleri arasında kırsal yerleşim özelliği, şehir merkezine uzaklık, altyapıya erişim ve sosyo-ekonomik durum sayılır. Eskişehir'de belirlenen kırsal mahallelerin listesi bu çalışmada doğrulanamamıştır; liste Eskişehir Büyükşehir Belediyesi meclis kararlarından öğrenilmelidir.

Eskişehir gibi büyükşehir illerinde bir köy yerleşik alanında yapı yapmayı düşünen kişi, hem ilçe belediyesinin hem de büyükşehir belediyesinin planlama birimlerine danışmalıdır. Büyükşehir nazım planlarının varlığı 27. madde uygulamasına tek başına engel sayılmaz; ancak uygulama imar planı yapılan alanlarda 27. madde yerine plan hükümleri geçerli olur. Bu geçişin tarihi ve kapsamı mahalle bazında farklı olabilir.

Başvuru adımları

  1. Parselin köy yerleşik alanı ve civarı içinde olup olmadığı, onaylı plan bulunup bulunmadığı sorulur.
  2. Kırsal mahalle statüsü ve meclis kararı büyükşehir belediyesinden teyit edilir.
  3. Proje hazırlatılır ve onay makamına (köy yerleşik alanında valilik, mahalleye dönüşen yerlerde ilçe belediyesi) sunulur.
  4. Onay muhtarlığa bildirilir.

Dikkat edilecek hususlar

Köy yerleşik alanında yapı yapma kolaylığı, yapının mevzuata aykırı olabileceği anlamına gelmez. Ruhsat aranmaması, yapının yöresel dokuya, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygunluk yükümlülüğünü kaldırmaz. Depreme dayanıklılık açısından projeyi hazırlayan müellif mimar ve mühendisler sorumluluk taşır.

Parselin yol cephesi, komşu parsellerle ilişkisi ve yerleşik alan dışına taşan kısımlar ayrıca incelenmelidir. Yerleşik alan sınırı dışında kalan tarla vasıflı bir parselde 27. madde değil, 5403 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu durumda konut yapımı tarımsal amaçlı yapı sayılmaz.

Yapı tamamlandığında abonelik işlemleri için de belge istenebileceğinden, proje onayı ve muhtarlığa bildirim belgelerinin saklanması yararlıdır. Güncel uygulama için büyükşehir ve ilçe belediyesinin imar birimine başvurulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Ruhsat aranmıyorsa projeye gerek yok mudur?

Hayır. Proje hazırlanır, onaylanır ve muhtarlığa bildirilir.

Tapuda tarla yazan köy parseli yerleşik alanda sayılır mı?

Tapu niteliği tek başına belirleyici değildir; yerleşik alan sınırı ve imar durumu araştırılmalıdır.

Kırsal mahalle olmak yapılaşma kurallarını değiştirir mi?

Statünün uygulama sonuçları yönetmelik ve büyükşehir meclisi kararlarına bağlıdır. Parsel bazında yazılı bilgi alınmalıdır.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.