Riskli yapı tespiti, yapı maliklerinin veya kanuni temsilcilerinin Başkanlıkça lisanslandırılan bir kurum ya da kuruluşa başvurmasıyla yaptırılır. Kanun'a göre masraflar öncelikle maliklere aittir; bedel yapıya ve kuruluşa göre değiştiğinden tek bir tutar verilmesi mümkün değildir.
Başvuru yolu
6306 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca riskli yapıların tespiti, Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, masrafları kendilerine ait olmak üzere öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Sonuç Başkanlığa veya İdareye bildirilir.
Uygulamada izlenebilecek yol şöyledir:
- Yapının tapu ve ruhsat bilgilerinin toplanması
- Başkanlıkça lisanslandırılmış kuruluşlar arasından seçim yapılması
- Kuruluşlardan teklif alınması ve kapsamın yazılı olarak netleştirilmesi
- Kat maliklerinin ortak karar vermesi ve masrafın paylaşımı
- Teknik inceleme, rapor ve sonucun Başkanlığa veya İdareye bildirilmesi
Lisanslı kuruluşların güncel listesi için Bakanlığın (csb.gov.tr) ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın duyuruları takip edilmelidir. e-Devlet Kapısı'nda "Riskli Yapı Tespiti" adlı bir hizmet de bulunmaktadır.
İdarenin tespit istemesi
Başkanlık veya İdare riskli yapıların tespitini kendiliğinden yapabileceği gibi maliklerden süre vererek de isteyebilir. Verilen süre içinde maliklerce tespit yaptırılmazsa tespit Başkanlıkça veya İdarece yapılır ya da yaptırılır. Eskişehir büyükşehir olduğundan Kanun'un tanımına göre idare, yetki devri yapılmadıkça büyükşehir belediyesidir; bu nedenle süre verildiğinde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin yazısındaki bilgilere göre hareket edilmelidir. Kanun'un 5. maddesine göre Başkanlık veya İdare tarafından yapılan ya da yaptırılan tespit, tahliye ve yıktırma masrafları hisseleri oranında maliklerden tahsil edilir.
İstenebilecek belgeler
Belge listesi yönetmelikte ve kuruluşun talebinde belirlenir. Genel olarak şu belgelerin hazırlanması işleri hızlandırabilir:
- Tapu kaydı veya kat mülkiyeti bilgileri
- Yapı ruhsatı ve varsa onaylı mimari, statik ve tesisat projeleri
- Maliklerin kimlik ve vekâlet bilgileri
- Yapıda sonradan yapılan değişikliklere ilişkin kayıtlar
Belgeler bulunamıyorsa kuruluşlar, yapının yerinde ölçülmesi gibi alternatif yöntemler önerebilir. Bu süreç maliyeti etkileyebilir.
Masraf kalemleri
Kanun maliyetin maliklere ait olduğunu belirtir; ancak tek bir resmî tarife bu yazıda doğrulanamamıştır. Bedel, yapının büyüklüğüne, kat sayısına, proje durumuna ve seçilen kuruluşa göre değişebilir. Tekliflerde genellikle şu başlıkların ayrı ayrı gösterilmesi istenebilir:
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Yerinde inceleme ve ölçüm | Yapının mevcut hâlinin belirlenmesi |
| Malzeme numunesi alınması ve laboratuvar deneyleri | Beton ve donatı durumunun incelenmesi |
| Zemin bilgisi | Varsa mevcut zemin verilerinin kullanılması veya ek inceleme |
| Hesap ve analiz | Mühendislik değerlendirmesi |
| Rapor hazırlanması ve bildirim | Sonucun Başkanlığa veya İdareye iletilmesi |
Güncel bedeller için lisanslı kuruluşlardan yazılı teklif alınmalı, teklifte hangi kalemlerin dâhil olduğu açıkça belirtilmelidir.
Maliyetin paylaşımı
Birden fazla maliki bulunan yapılarda masrafın nasıl bölüşüleceği, malikler arasında yapılacak anlaşmayla belirlenir. Anlaşmanın yazılı hâle getirilmesi ileride tartışma çıkmasını önleyebilir. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun ortak giderlere ilişkin hükümleri, ortak yerlere ilişkin giderlerde genel çerçeveyi gösterir; ancak riskli yapı tespiti masrafı Kanun'un 3. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir.
Teklif alırken kuruluşun lisans durumunun Başkanlık kayıtlarından doğrulanması, teklifin yazılı olması ve işin teslim süresinin belirtilmesi önerilir. Birden fazla teklifin karşılaştırılması, kapsam farklarının anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Rapor sonrası
Rapor sonucu riskli yapı çıkarsa tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta on beş gün ilan edilir. Maliklerin on beş gün içinde itiraz hakkı vardır. İtirazlar üniversitelerden görevlendirilen dört ve Bakanlıkta veya Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan teknik heyetlerce karara bağlanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Bedel ve belge listesi için lisanslı kuruluşlara ve ilgili İdareye başvurulmalıdır.
Tespit sürecinde kat maliklerinin tamamına ulaşmak her zaman kolay olmayabilir; bu nedenle apartman yöneticisi veya bir temsilci aracılığıyla yürütülen ortak bir başvuru, kuruluşla iletişimi ve belge toplamayı kolaylaştırabilir. Maliklerin kararlarını yazılı hâle getirmesi uygundur.
Sık sorulan sorular
Başvuruyu tek bir kat maliki yapabilir mi?
Kanun maliklere veya kanuni temsilcilere işaret eder; tek malikin başvurusu ve masrafın nasıl paylaşılacağı konusunda güncel yönetmeliğe ve kuruluşun açıklamasına bakılmalıdır.
Tespit masrafını devlet karşılar mı?
Kanun'un 3. maddesine göre masraflar öncelikle maliklere aittir; olası destekler için Bakanlık duyuruları izlenmelidir.
Rapor ne kadar sürede çıkar?
Süre kuruluşa ve yapının durumuna göre değişir; teklifte süre yazılı olarak sorulmalıdır.
İdare ile iletişim nasıl kurulur?
Eskişehir için büyükşehir belediyesinin ilgili birimine veya Bakanlığın duyurularında belirtilen kanallara başvurulabilir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

