Kentsel dönüşüm

Riskli yapı nedir, nasıl tespit edilir

Riskli yapı, 6306 sayılı Kanun'a göre yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıyan yapıdır. Tespit, lisanslı kuruluş raporu ve itiraz süreci anlatılır.

4 dk okuma · Güncelleme: 18.11.2026

Terra Office
Fotoğraf: Terra Office, AYD Yapı. Görsel temsilîdir; yazıyla doğrudan ilişkili değildir.

Riskli yapı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'a göre riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır. Tespit, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşların hazırladığı raporla yapılır.

Tanım ve kapsam

Kanun'un 2. maddesi riskli yapıyı bu şekilde tanımlar. Riskli alan ise zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alandır. Bir yapının riskli yapı sayılması için riskli alan içinde olması gerekmez; alan dışındaki yapılar da tespit kapsamına girebilir.

Kanun'daki "İdare" kavramı, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir sınırları içindeki ilçe belediyelerini ifade eder. Eskişehir büyükşehir statüsünde olduğundan, yetki devri yapılmadıkça idare olarak Eskişehir Büyükşehir Belediyesi karşınıza çıkar.

Tespit nasıl yapılır

Kanun'un 3. maddesine göre riskli yapıların tespiti, Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, masrafları maliklere ait olmak üzere öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Sonuç Başkanlığa veya İdareye bildirilir.

Başkanlık veya İdare tespiti kendiliğinden yapabilir ya da maliklerden süre vererek isteyebilir. Verilen süre içinde maliklerce tespit yaptırılmazsa tespit Başkanlıkça veya İdarece yapılır ya da yaptırılır. Teknik inceleme genellikle yapıdan malzeme numunesi alınması, ölçümler ve bilgisayar destekli analizi içerir; kapsamın ayrıntısı yönetmelikte düzenlenmiştir.

Bildirim ve ilan

Riskli yapılar, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde tapu müdürlüğüne bildirilir ve tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir. Ayrıca tespite ilişkin tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir; riskli yapılar ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süreyle ilan edilir. Tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır.

İtiraz süreci

Riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince on beş gün içinde itiraz edilebilir; e-Devlet Kapısı'nda "Riskli Yapı Tespitine İtiraz" adlı bir hizmet bulunmaktadır. İtirazlar, Başkanlığın talebi üzerine üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört kişi ile Bakanlıkta veya Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan teknik heyetler tarafından incelenir ve karara bağlanır. Teknik heyet kararına karşı yargı yolu bakımından bir hukukçudan görüş alınması yararlı olabilir; süreler için güncel mevzuat esas alınmalıdır.

Tespit raporunun sonucu yalnızca teknik bir değerlendirme değil, aynı zamanda hukuki sonuçlar doğuran bir işlemdir. Bu nedenle maliklerin tebligatları ve ilanları takip etmesi, e-Devlet bildirimlerini kontrol etmesi ve itiraz süresini kaçırmaması önemlidir.

Süreç adımları

  1. Yapı sahiplerinin tespit yaptırması veya idarenin tespit istemesi
  2. Lisanslı kuruluşça teknik inceleme ve raporlama
  3. Raporun Başkanlığa veya İdareye bildirilmesi
  4. Tapuya beyan şerhi, e-Devlet bildirimi ve muhtarlık ilanı
  5. On beş gün içinde itiraz hakkı
  6. Dönüşüm kararı, tahliye ve yıkım süreci

Tespit sonrası

Riskli yapı kesinleştikten sonra, Kanun'un 6. maddesine göre hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile yeniden yapım, kat karşılığı veya diğer usullerle değerlendirme kararı alınabilir. Kanun'un 5. maddesi, yıktırma için maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilmesini öngörür. Bu süre, yapı kendiliğinden yıktırılmazsa idari makamlarca yıktırılacağı bildirimiyle birlikte işler.

Kanun'un 4. maddesi, Başkanlık veya İdarenin talebi hâlinde ve hak sahiplerinin de görüşü alınarak, riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesine de olanak tanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin işlem için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve ilgili İdare ile iletişime geçilmelidir. Hukuki tavsiye değildir.

Riskli yapı kararı, dönüşüm sürecini başlatan bir idari tespit niteliğindedir; sonrasındaki adımlar maliklerin kararlarına, anlaşmalara ve Kanun'daki sürelere bağlı olarak ilerler. Süreç boyunca tebligat ve ilanların takip edilmesi önemlidir.

Sık sorulan sorular

Riskli yapı raporu kimler tarafından hazırlanır?

Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlanır; masrafları öncelikle maliklere aittir.

İtiraz süresi kaç gündür?

Kanun'un 3. maddesine göre tespitlere karşı on beş gün içinde itiraz edilebilir.

Riskli yapı kaydı tapuya işlenir mi?

Evet; riskli yapılar tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere en geç on iş günü içinde tapu müdürlüğüne bildirilir.

Yapım yılı yeni olan bina riskli çıkabilir mi?

Tespit, yapının mevcut durumuna ilişkin ilmî ve teknik verilere dayanır; yapım yılı tek başına belirleyici değildir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.