Şufa veya önalım hakkı, paylı mülkiyette (hisseli tapuda) bir paydaşın payını paydaş olmayan üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşların aynı koşullarla payı satın alabilmesini sağlayan bir haktır. Hak, Türk Medeni Kanunu'nun 732 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir ve kısa sürelere bağlıdır. Süreler ve bedel hükümleri son dönemde değiştirildiği için bu yazıdaki bilgiler somut olayda mevzuat ve yargı kararlarıyla teyit edilmelidir.
Hakkın amacı ve kapsamı
Önalım hakkı, hisseli taşınmazlarda yeni ve yabancı bir paydaşın ortaya çıkmasını önlemeyi amaçlar. Hak, payı satılan taşınmazın diğer paydaşları için söz konusudur. Her satış önalım doğurmaz; kanun bazı satış türlerini kapsam dışında bırakmıştır. 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33118) yayımlanan 7571 sayılı Kanun ile TMK m. 733 değiştirilmiş; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlarda ve cebrî artırma yoluyla yapılan satışlarda önalım hakkının kullanılamayacağı hükme bağlanmıştır. Kanun metni mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete'den kontrol edilmelidir.
Kimler hak sahibidir
- Paylı mülkiyette bulunan taşınmazın diğer paydaşları
- Payın üçüncü kişiye satılması koşulu aranır; paydaşlar arasındaki satış önalım doğurmaz
Mirasçılar arasındaki ortaklık (elbirliği mülkiyeti) ile hisseli mülkiyet birbirinden farklı hukuki durumlardır; hangisinin söz konusu olduğu tapu kaydı ve mirasçılık belgesine göre belirlenmelidir.
Kullanım süreleri
Önalım hakkı hak düşürücü sürelere bağlıdır. TMK m. 733'e göre çerçeve şöyledir:
| Süre | Açıklama |
|---|---|
| Üç ay | Satışın, alıcı veya satıcı tarafından noter aracılığıyla paydaşa bildirilmesinden itibaren |
| Üst süre | Her hâlde satıştan itibaren bir yıl; bu süre, 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile iki yıldan bir yıla indirilmiştir |
Kanunun geçici hükmüne göre, 733. maddedeki değişiklikler yürürlük tarihinden önce yapılmış satışlara uygulanmaz; bu satışlarda önceki hükümler (iki yıllık üst süre) geçerlidir. Sürelerin başlangıcı ve hangi tarihli satışa hangi hükmün uygulanacağı ayrıntılı hukuki değerlendirme gerektirir.
Hakkın kullanılması
Hak, dava yoluyla kullanılır. Genel çerçeve şöyledir:
- Satışın öğrenilmesi veya bildirimle birlikte süreler izlenir.
- Önalım davası, payı satın alan kişiye karşı açılır.
- Mahkeme, koşullar oluşmuşsa tapu kaydının hak sahibi adına tesciline karar verebilir.
- Hak sahibi, mahkemenin belirleyeceği bedeli ve masrafları süresinde nakden depo etmelidir.
Bedel konusunda 7571 sayılı Kanun ile TMK m. 734/2'ye rayiç bedel esası getirilmiştir. Anayasa Mahkemesi, 16 Temmuz 2026 tarihli ve E.2026/23, K.2026/162 sayılı kararıyla bu fıkradaki "rayiç bedeli" ibaresini ve buna bağlı hükümleri, ayrıca değişikliğin derdest davalara uygulanmasını öngören geçici madde 1/2'yi iptal etmiştir. Karar 6 Kasım 2026 tarihli ve 33422 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; iptal hükmü yayımından dokuz ay sonra, 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecektir. Karar, 733. maddedeki süre değişikliğini kapsamamaktadır. Geçiş dönemindeki uygulama için avukattan görüş alınması gerekir.
Dikkat edilecek noktalar
- Süreler kısadır; kaçırılan süre hakkı ortadan kaldırabilir.
- Satış bedeli tapuda gösterilen tutardan farklı olabilir; bedelin tespiti uyuşmazlık konusu olabilir.
- Hakkın kullanılması için gerekli depo tutarının hazırlanması önemlidir.
- Satıcı paydaş, bildirimi usulüne uygun yapmazsa sürenin işlemesi tartışma konusu olabilir.
Önemli not: Bu yazı hukuki görüş değildir. Önalım davası için süreler çok kısa olduğundan, satışın öğrenilmesi hâlinde vakit kaybetmeden bir avukata başvurulmalıdır.
Hisseli taşınmaz alırken önalım riski
Hisseli bir taşınmazda pay satın alan kişi için de önalım hakkı önemlidir. Diğer paydaşların hakkı bulunabileceğinden, satın alma sonrasında payın dava konusu olması mümkündür. Bu nedenle alıcının satıştan önce tapu kaydında paydaşları ve satışın bildirim durumunu incelemesi yerinde olur.
Alıcı açısından alınabilecek önlemler şunlardır:
- Tapudaki paydaşların kim olduğunu öğrenmek
- Satıcıdan diğer paydaşlarla yapılan yazışmaları veya bildirimleri istemek
- Satışın önalım hakkının kullanılamayacağı bir türde olup olmadığını araştırmak
- Sözleşmede bu riskin kimin tarafından üstlenileceğini açıkça yazmak
Bu başlıklar, hukuki danışmanlıkla birlikte ele alınmalıdır. Hisseli taşınmazlarda pay satışı ve paylaşma, ayrıca hisseli tapu rehberlerinde de ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Süre takibinin önemi
Önalım hakkı kullanılacaksa, süreler dikkatle izlenmelidir. Satışın öğrenildiği tarih, noter bildirimi ve tapu kaydındaki satış tarihi ayrı ayrı belgelenmelidir. Süre hak düşürücü olduğundan, kaçırılması durumunda hak kullanılamayabilir. Bu nedenle satış öğrenilir öğrenilmez bir avukata başvurularak sürelerin hesaplanması ve gerekli depo tutarının hazırlanması önerilir.
Süre hesabında hangi tarihin esas alınacağı, satışın hangi tarihte yapıldığına ve hangi kanun hükmünün uygulanacağına göre değişebilir; bu nedenle yalnızca genel bilgiyle hareket edilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Hisseli arsada payımı satarken diğer paydaşlara haber vermek zorunda mıyım?
Önalım hakkının kullanılması bakımından satışın paydaşlara bildirilmesi önemlidir. Usul ve sonuçları için hukukçuya danışılmalıdır.
Önalım hakkı paydaşlar arasındaki satışlarda geçerli midir?
Hayır, hak payın paydaş olmayan üçüncü kişiye satılması hâlinde söz konusudur.
Süreler hâlâ aynı mıdır?
Hayır. 25 Aralık 2025'ten sonra yapılan satışlarda üst süre bir yıldır; önceki satışlarda iki yıllık süre uygulanır. Güncel metin Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr'den kontrol edilmelidir.
Dava kime karşı açılır?
Payı satın alan kişiye karşı açılır. Ayrıntı için avukata başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Türk Medeni Kanunu
- Resmî Gazete
- Anayasa Mahkemesi norm denetimi kararları
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

