Konut kira sözleşmesi yazılı hazırlandığında tarafların hak ve yükümlülüklerini kanıtlamak kolaylaşır. Sözleşmede taraf bilgileri, kiralanan konutun tanımı, kira süresi, bedel, artış kuralı, depozito ve tahliyeye ilişkin maddelerin açık yazılması önerilir. Bu yazı genel bilgi içindir; somut bir sözleşme için bir hukukçudan görüş alınması yerinde olur.
Hukuki çerçeve
Konut kiralarına ilişkin temel düzenleme Türk Borçlar Kanunu'nun kira sözleşmesi bölümündedir (madde 299 ve devamı). Kanunda kiracıyı koruyan bazı hükümler emredici nitelikte olabilir; yani sözleşmeye yazılsa bile bunlara aykırı şartlar geçerli olmayabilir. Güncel metin mevzuat.gov.tr adresinden incelenebilir.
Sözleşmede bulunması gereken başlıca maddeler
| Madde | İçerik |
|---|---|
| Taraflar | Kiraya veren ve kiracının adı, T.C. kimlik numarası, adresi, iletişim bilgisi |
| Kiralanan | Adres, bağımsız bölüm, ada ve parsel bilgisi, eşya ve demirbaş listesi |
| Süre | Başlangıç ve bitiş tarihi, uzama koşulları |
| Bedel | Aylık kira, ödeme günü, ödeme yöntemi ve hesap numarası |
| Artış | Kira artışının dayanağı ve hesaplama biçimi |
| Depozito | Tutarı, bankada tutulması ve iade koşulları |
| Giderler | Aidat, elektrik, su, doğal gaz ve vergilerin kime ait olduğu |
| Kullanım | Konutun kullanım amacı, alt kiralama ve üçüncü kişilere devir |
| Tahliye | Sona erme, fesih ve tahliye koşulları |
Hazırlık adımları
- Kiraya verenin mülkiyetini veya kiraya verme yetkisini tapu kaydından doğrulamak
- Konutun mevcut durumunu fotoğraf ve teslim tutanağıyla belgelemek
- Kira bedeli ve artışı için TÜFE esaslı kuralı yazmak
- Depozitoyu yasal çerçevede belirlemek
- Sözleşmeyi iki nüsha hâlinde imzalamak
- Sözleşme ve ödeme kayıtlarını saklamak
Bedel ve artış maddesi
Kira bedeli açıkça yazılmalı, ödeme günü ve yöntemi belirtilmelidir. Banka havalesi, ödemenin kayıt altına alınmasını kolaylaştırır. Artış maddesinde Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesindeki TÜFE on iki aylık ortalama sınırına uyulduğu yazılabilir; ayrıntı için kira artış oranı rehberine bakılabilir.
Depozito maddesi
Güvence bedeli (depozito) için kanunda bir üst sınır bulunmaktadır ve bedelin bankada tutulması öngörülür. Ayrıntılar depozito rehberinde ele alınmıştır.
Tahliye ve fesih maddeleri
Tahliye ile ilgili kurallar (süre sonunda sona erme, uzama, ihtiyaç nedeniyle tahliye, kiracının temerrüdü vb.) kanunda belirli koşullara bağlanmıştır. Sözleşmedeki tahliye hükümleri bu koşullara aykırı olduğunda geçersiz sayılabilir. Özellikle sözleşme başlangıcında önceden imzalatılan tahliye taahhütlerinin hukuki durumu tartışmalıdır; bu konuda bir avukata danışılması önerilir.
Vergi ve resmî yükümlülükler
- Kira sözleşmesi damga vergisine tabidir; oran ve ödeme yükümlüsü için güncel mevzuata bakılmalıdır.
- Kiraya verenin kira gelirini beyan etme yükümlülüğü vardır; ayrıntı kira geliri beyanı rehberindedir.
- Konutun deprem sigortası (DASK) poliçesi kontrol edilebilir.
Teslim tutanağı ve ek belgeler
Sözleşmeye ek olarak bir teslim tutanağı hazırlanması, konutun teslim anındaki durumunu belgelemeye yarar. Tutanakta duvar, zemin, tavan, kapı, pencere, mutfak ve banyo donanımı gibi unsurların durumu yazılabilir; fotoğraf eklenmesi kanıt değerini artırır. Sayaç numaraları ve ilk okuma değerleri de not edilmelidir.
Diğer ek belgeler şunlar olabilir:
- Eşya listesi (eşyalı kiralamada)
- Site veya apartman yönetim planı ve aidat bilgisi
- Kiraya verenin tapu örneği veya yetki belgesi
- Kiracıya ait kimlik ve iletişim belgeleri
- Varsa ödeme güvencesi veya kefil belgesi
Bu belgeler sözleşmeyle birlikte saklanmalı, taraflardan her birinde bir nüsha bulunmalıdır. Sözleşme sona erdiğinde teslim tutanağı yeniden düzenlenerek iki tutanağın karşılaştırılması mümkün olur.
İmza öncesi kontrol
Sözleşme imzalanmadan önce her iki tarafın tüm maddeleri okuması ve belirsiz ifadelerin netleştirilmesi gerekir. Boş bırakılan bölümler imzadan sonra doldurulabilir; bu nedenle tüm boşlukların kapatılması önerilir. Sayfaların paraf edilmesi ve sözleşmeye eklerin açıkça atıf yapılarak bağlanması da kullanışlı bir yöntemdir.
Kontrol sırasında şu sorulara bakılabilir: Taraf bilgileri doğru mu? Kira bedeli ve ödeme günü açık mı? Depozito tutarı kanuna uygun mu? Artış kuralı yazılmış mı? Giderlerin kime ait olduğu belli mi? Tahliye ve fesih maddeleri kanuna aykırı hüküm içeriyor mu? Bu kontrol, imza sonrası sorunların büyük bölümünü önleyebilir.
Sözleşme süresince dikkat edilecekler
Sözleşme imzalandıktan sonra da kayıtların düzenli tutulması önemlidir. Ödeme dekontları, yapılan onarımlar, tarafların yazışmaları ve kira artış bildirimleri saklanmalıdır. Konutta yapılacak değişiklikler (boya, tadilat, alt kiralama) için sözleşmedeki hükümlere uyulmalı ve gerekirse yazılı izin alınmalıdır. Kiracı ya da kiraya veren iletişim bilgilerinde değişiklik olursa, karşı tarafa yazılı bildirim yapılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kira sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?
Konut kiralarında sözleşme kural olarak yazılı şekle bağlı değildir; ancak ispat için yazılı yapılması şiddetle önerilir.
Noter onayı zorunlu mudur?
Hayır, zorunlu değildir; ancak imzaların kesinliği için tercih edilebilir.
Eşya listesi sözleşmeye eklenmeli midir?
Eşyalı kiralamalarda eşya ve durum listesi sözleşmeye ek olarak hazırlanmalıdır.
Sözleşme hazırlamak için örnek şablon kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; ancak her sözleşme somut koşullara göre uyarlanmalı ve hukuki kontrolden geçirilmelidir.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Türk Borçlar Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Noterler Birliği
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Oran ve tutarlar değişebilir; işlem öncesinde ilgili kurumun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

