Bu yazı, yurt dışında yaşayan ve Eskişehir'de konut veya arsa edinmeyi düşünen Türk vatandaşları için genel bir bilgi çerçevesidir; hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi değildir. Resmî kaynaktan doğrulanabilen bilgiler ile yalnızca ikincil kaynaklarda geçen bilgiler ayrı belirtilmiştir. Uygulamada kurallar değişebildiği için işlem öncesinde tapu müdürlüğü, ilgili konsolosluk ve bir avukat ya da mali müşavirle teyit yapılması gerekir.
Tapu işlemini yurt dışından yapmak
TKGM'nin Aralık 2020 tarihli işlem rehberine göre yurt dışında tapu işlemleri için Berlin Başkonsolosluğu'nda bulunan Tapu ve Kadastro Temsilciliği'ne başvurulabiliyor; rehberde o tarihte yalnızca Berlin'de hizmet verildiği, kısa süre içinde on ülkede on iki temsilcilikte daha hizmet verileceği yazıyor. Berlin temsilciliğinin hizmet bölgesi sınırlaması bulunmadığı, başvuruların Web Tapu, telefon veya fiziken yapılabildiği de aktarılıyor. Bu bilgi 2020 tarihlidir ve güncel olmayabilir; TKGM'nin sık sorulan sorular sayfası bu denetimde açılan bir metin vermediğinden güncel durum doğrulanamamıştır. Belçika, Hollanda ve Fransa'da TKGM temsilciliği bulunup bulunmadığı doğrulanamadı; güncel liste TKGM'den teyit edilmelidir.
Temsilcilik kullanılmayacaksa seçenekler, tapu müdürlüğüne bizzat gitmek veya vekil aracılığıyla işlem yapmaktır.
Vekâletle alım ve satımda dikkat edilecekler
İşlemde temsil varsa vekâletname gibi bir temsil belgesi gerekir. Aşağıdaki bilgiler TKGM'nin sık sorulan sorular sayfasına dayandırılmıştı; sayfa bu denetimde açılan bir metin vermediğinden doğrulanamamıştır ve TKGM'den teyit edilmelidir:
- İşlemde kullanılan vekâletname aslı (veya noter onaylı sureti) tapu müdürlüğünde kalıyor ve işlem dosyasında arşivleniyor.
- Vekâletname, kanunda sayılan sona erme nedenlerinden biri gerçekleşmediği sürece, düzenlenmesinin üzerinden 10 yıl veya daha fazla geçse bile kullanılabiliyor.
- Vekâletin sona ermesi nedenleri arasında taraflardan birinin ölümü, azil ve süre bitimi sayılıyor; azil noter yoluyla yapılabileceği gibi dilekçe veya mektupla da yapılabiliyor.
Konsolosluklarda düzenlenen vekâletnamenin Türkiye'de doğrudan kullanılabildiğini ve vekâletnamede satış, tapuda imza gibi yetkilerin ve taşınmaz bilgilerinin açıkça yazılması gerektiğini belirten kaynaklar hukuk bürolarına aittir; resmî bir kaynakta doğrulanamadı. Yabancı ülkedeki noterden alınan vekâletnamelerde apostil ve yeminli tercüme gibi şartlar aranabildiği de aynı tür kaynaklarda yer alıyor. Vekil seçimi, yetkilerin kapsamı ve satış bedelinin tahsili gibi konular için bir avukata danışılması, hata ve istismar riskini azaltır.
Döviz alım belgesi ve Mavi Kart
TKGM duyurusuna göre, 24 Ocak 2022 itibarıyla yabancı gerçek kişilerin satın alma yoluyla taşınmaz edinimlerinde, dövizin bankaya satıldığını gösteren döviz alım belgesinin tapu müdürlüğüne sunulması zorunludur. Duyuru yabancı gerçek kişileri kapsıyor; Türk vatandaşı alıcılar için böyle bir zorunluluk duyuruda yer almıyor.
Türk vatandaşlığından izinle çıkıp Mavi Kart alan kişilerin durumu için resmî bir TKGM metni doğrulanamadı. Bir hukuk sitesi, Mavi Kart ibraz edildiğinde değerleme raporu ve döviz alım belgesi gibi yabancılara özgü şartların aranmadığını yazıyor; bu bilgi tek kaynaklıdır ve işlemden önce tapu müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Vergi konuları
- Dar mükellefiyet: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dar mükellef kira geliri rehberlerinde, çalışma veya oturma izni alarak yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının da dar mükellef kapsamında değerlendirildiği belirtiliyor. Bu statü, Türkiye'deki kira gelirinin nasıl beyan edileceğini etkiler.
- Kira geliri beyanı: Konut kira istisnası ve beyan sınırları yıllara göre değiştiği için rakam verilmemiştir; güncel rehber GİB'in sitesinde yayımlanıyor. Bir blog kaynağına göre konutun kira almaksızın anne, baba, kardeş veya çocuklara tahsis edilmesi durumunda kira geliri hesaplanmıyor; bu bilgi resmî metinden teyit edilmelidir.
- Emlak vergisi: Taşınmazın bulunduğu belediyeye ödenir. Oran ve takvim için bu yazıda doğrulanmış bir veri bulunmadığından belediyeye başvurulmalıdır.
- Mukimlik ve çifte vergilendirme: Yaşanılan ülke ile Türkiye arasındaki vergi anlaşmalarının kira geliri bakımından sonucu doğrulanamadı; bir mali müşavirle değerlendirilmelidir.
Ödeme ve banka işlemleri
Ödemenin nasıl yapılacağı satış sözleşmesinde yazılı olmalı ve her ödemenin dekontu saklanmalıdır; bu bir zorunluluk değil, uygulama önerisidir. Yurt dışından Türkiye'ye döviz transferi, hesap açma ve bedelin Türk lirasına çevrilmesi konularında bankanın güncel koşulları sorulmalıdır. Vekâletle satış yapılıyorsa bedelin kimin hesabına yatırılacağı, vekâletnamede yetki verilmişse bile açıkça kayıt altına alınmalıdır.
Projeden alımda sözleşme ve teslim takibi
- Tapuda arsa payı veya kat irtifakı durumu, ipotek ve şerhler sorgulanmalı.
- Yapı ruhsatı ve yapı denetim bilgisi istenmeli.
- Teslim tarihi, gecikme halindeki yaptırımlar, ödeme planı ve değişiklik hakları sözleşmede açık yazılmalı.
- Teslimde iskân belgesi, tapu devri ve DASK poliçesi (bina vasıflı taşınmazların tapu işlemlerinde istenen belgelerden biridir; güncel uygulama TKGM'den teyit edilmelidir) kontrol edilmeli.
- Yurt dışında bulunan alıcılar, inşaat ilerlemesini yazılı rapor ve fotoğrafla takip edecek bir yöntemi sözleşmeye ekleyebilir.
Yılda kısa süre kullanılan konutun yönetimi
Aidat, ortak giderler, DASK ve emlak vergisi gibi düzenli ödemeler için bir temsilci veya banka talimatı belirlenebilir. Kiralama düşünülüyorsa kira geliri beyanı gündeme gelir. Kısa süreli (günlük) kiralamaya ilişkin ayrı düzenlemeler bulunabilir; güncel koşullar bu yazıda doğrulanamadı, uzman görüşüyle kontrol edilmelidir.
Emirdağ bağlantısı hakkında not
Emirdağ'ın Eskişehir'e karayolu uzaklığı Rome2rio'da yaklaşık 110 km olarak veriliyor. Emirdağ kökenli gurbetçilerin Eskişehir'e ilgisi için ayrı kaynaklı bir yazı hazırlanmıştır (Emirdağ ve Belçika bağlantısı).
Başvurmadan önce hazırlık listesi
- Alıcının kimlik ve vergi numarası bilgileri ile varsa Mavi Kart durumunun netleştirilmesi.
- Taşınmazın güncel tapu kaydı, ipotek ve şerh bilgisi.
- Vekil kullanılacaksa vekâletnamede yetkilerin, taşınmaz bilgisinin ve bedel tahsil yetkisinin açık yazılması.
- Ödeme yönteminin ve dekontların saklanma biçiminin sözleşmede belirlenmesi.
- Randevu ve belge süreleri için tapu müdürlüğü veya temsilcilikle önceden iletişime geçilmesi.
Sık sorulan sorular
Türkiye'ye gelmeden tapu işlemi yapılabilir mi?
TKGM'nin 2020 tarihli rehberine göre Berlin Başkonsolosluğu'ndaki temsilcilik üzerinden yapılabiliyor. Diğer ülkeler için güncel temsilcilik bilgisi doğrulanamadı. Vekâletle de işlem yapılabilir.
Türk vatandaşı alıcı döviz alım belgesi getirmek zorunda mı?
TKGM duyurusu bu zorunluluğu yabancı gerçek kişiler için belirtiyor. Türk vatandaşları için duyuruda bir zorunluluk yer almıyor; yine de işlem öncesinde tapu müdürlüğünden teyit alınması önerilir.
Mavi Kart sahipleri nasıl işlem yapıyor?
Resmî kaynakta doğrulanamadı; tapu müdürlüğünden teyit gerekir.
Kira geliri nasıl beyan edilir?
Statüye ve yıla göre değişir; GİB rehberi ve mali müşavir görüşüyle belirlenmelidir.
Kaynaklar
- TKGM, sık sorulan sorular
- TKGM, yurt dışı tapu işlemleri işlem rehberi (Aralık 2020)
- TKGM, Yabancı gerçek kişi edinimlerinde döviz alım belgesi hakkında duyuru
- GİB, 2025 dar mükellef kira geliri rehberi
- Harbiye Hukuk, yurt dışından vekâletname
- Rome2rio, Eskişehir Emirdağ güzergâhı
Bu dosya kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; kaynaklar yazının sonunda belirtilir. Yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

